Pangandaring Toret 32:1-10 ; Jabur119:105-112; Rum 15:14-21 KAYEKTEN LAN KAADILANIPUN GUSTI ALLAH “Gunung Parang, kang sampurna pakaryane, jejeg sakehe margine;  marga Gusti Allah kang setya-tuhu, ora ana kaculikane, Panjengane iku bener lan adil.” (Pangandaring Toret 32:4) Mirsani pamawasipun tiyang kathah, kayekten punika kahanan ingkang cocok kaliyan kasunyatan, utawi leres tata lair lan batosipun.  Kayekten ugi dipun tegesi jejeging manah, jujur, kados karenan. Wonten ing diri pribadinipun umat manungsa, sayektosipun wonten raos kaadilan. Sanajan manungsa nggadhahi raos kaadilan, nanging sayektosipun dosa lan duraka sampun njalari kaadilanipun manungsa punika sirna. Ing waosan kita wekdal punika, nabi Musa paring piwulang satunggaling kekidungan ingkang ngemu suraos bab piwulang-piwulang lan pitedah ingkang wigati, saderengipun umat Israel lumebet ing tanah prasetyan. Satunggaling bab ingkang karembag inggih punika kayekten lan kaadilanipun Gusti Allah. Kaping sepisan, nabi Musa ngengetaken bilih kaadilanipun Gusti Allah punika mahaluhur. Umatipun Gusti Allah kedah nggadhahi pengaken lan pratap sumarah dhateng kaadilanipun Allah, temah nggadhahi pengajeng-ajeng wonten ing Gusti. Kaping kalih; Kaadilanipun Gusti Allah punika ingkang dados tetalesing piandelipun umat, awit Panjenenganipun dados redi parang wonten ing pakaryanipun ingkang sampurna. Redi parang inggih punika mratelakaken minangka pangayoman ingkang santosa lan mboten ewah gingsir. Mila pakaryanipun Gusti Allah punika saestu sampurna. Kaping tiga; Kaadilanipun Gusti Allah tansah mratelakaken kayekten. Kaadilanipun Gusti tansah lumampah sesarengan kaliyan kayektenipun. Kaadilanipun Gusti Allah kapara lumampah sesarengan kaliyan katresnanipun. Awit saking punika, kita kedah sadar lan ngrumaosi bilih nalika kaadilanipun Gusti Allah kita andelaken wonten ing gesang kita, mila kita ugi kedah nggadhahi patrap ingkang adil dhateng sesami kita. Sampun ngantos damel kapitunanipun ngasanes. Ngapusi, pitenah, culika lan sanesipun kedah katebihaken saking gesang kita. Dayaning dosa sampun ngantos nguwaosi gesang kita malih. I*PS

Pangentasan 3:1-6 ;  Jabur 119:105-112;  Rum 2:12-16 TIYANG INGKANG LERES “Amarga wong kang bener ana ing ngarsane Gusti Allah iku dudu kang ngrungokake angger-anggering Toret, nanging kang netepi  angger-anggering Toret” (Rum 2:13) Wonten pitakenan kangge kita sadaya mekaten: pundi ingkang langkung gampil, dados tiyang ingkang sae punapa dados tiyang ingkang leres? Temtunipun langkung gampil dados tiyang sae katimbang dados tiyang ingkang leres. Sabab sae punika dereng tamtu leres. Ananging leres punika mesti sae. Dados tiyang leres ateges kagungan tekad saha wantun nrajang arus ingkang lelawanan kagem kaluhuran asmanipun Gusti Allah. Tiyang ingkang leres, wantun ngadhepi lan nampi panyaruwe, sadaya patraping gesang adhedhasar ing kayekten. Ingkang asring njalari tiyang mboten sumadya dados tiyang ingkang leres inggih punika raos ajrih dipun sengiti, dipun singkiri, kaancam, lan sapiturutipun. Mila ing kasunyataning gesang, para tiyang pitados langkung sumadya nampi lan pitados Gusti Yesus ingkang misuwur awit kasaenanipun katimbang Gusti Yesus ingkang dipun sengiti awit kayektenipun. Tetalesing kasanggemanipun para tiyang pitados tetep setya tuhu lan bekti dhumateng Gusti Yesus, inggih punika awit saking katresnan lan pangurbananipun Sang Kristus. Nanging sampun ngantos lepat anggenipun kita mawas bilih patrap ingkang leres dados tiket kangge sapikajengipun sami atur pangandikan, ngakimi tiyang sanes ingkang kaanggep lepat. Kanthi gumunggung ngukumi tiyang sanes, nanging supe dhateng kekiranganipun piyambak. Rasul Paulus ngengetaken dhateng kita: “Amarga wong kang bener ana ing ngarsane Gusti Allah iku dudu kang grungokake angger-anggering Toret, nanging kang netepi angger-anggering Toret” (Rum 2:13). Tiyang ingkang leres kedah nindakaken kanthi nyata dhawuhipun Gusti Allah wonteng gesang padintenan. Awit saking punika sampun samesthinipun kita mawas dhiri lan nggadhahi patrap andhap asor. Sumangga, kita sami mbudidaya dados tiyang ingkang leres wonten ing ngarsanipun Gusti Allah. Pitadosa bilih kita punika mboten piyambakan, Sang Roh Suci tansah paring pitulungan dhateng tiyang ingkang gesangipun mbangun turut dhumateng Gusti Allah. I*PS

Purwaning Dumadi 29:31-35; Musthikaning Kidung 2:8-13; Yokanan 13:1-17 KATIMBALAN KANGGE LELADOS “Satemen-temene pituturKu marang kowe: Sawijining abdi iku ora ngungkuli bendarane, utawa sawijining utusan iya ora ngungkuli kang ngutus.” (Yokanan 13:16) Ngajengaken pesta demokrasi inggih punika pemilihan umum sae punika pilkada punapa dene pilpres, asring wonten kadadosan rebatan kalenggahan (perebutan kursi). Maneka warni pambudidaya supados saged pikantuk kalenggahan. Contonipun, wonten tiyang ingkang rila ngedalaken arta milyaran rupiah supados saged pikantuk kursi utawi kalenggahan nuju wonten ing istana. Ing pundi-pundi tiyang sami remen rebatan kursi utawi kalenggahan: wonten ing partai politik, wonten ing perusahaan, kapara ugi wonten ing pasamuwan. Sadaya kaangkah saged dados tiyang ingkang pinunjul, dipun urmati dening tiyang kathah. Nanging Gusti Yesus ngandika bilih tiyang pitados kedah nggadhahi patrap ingkang andhap asor ing gesangipun. Kita katimbalan dening Gusti kanthi maneka warni kanugrahan ingkang bedha-bedha. Sanadyan mekaten sampun ngantos dumados pasulayan, cecongkrahan. Gusti Yesus ngersakaken supados kita saged migunakaken sadaya kanugrahan kangge pirantos lan kangge jangkepi ayahan peladosan. Sadaya katindakaken kagem kaluhuran asmanipun Gusti Allah. Tumrap gesang wonten ing bebrayan agung, sae punika ing satengahing brayat, pasamuwan punapa dene ing satengahing masyarakat, bangsa lan nagari, kabetahaken kasanggeman kangge lelados dhateng saben tiyang. Mboten mbeda-mbedakaken, murih saged sesarengan tuwuh gesang ingkang kebak tentrem rahayu. Mbangun gesang pasedherekan ingkang tansah raket lan rumaket. Nindakaken jejibahanipun tanthi suka bingah ing manah lan kanthi tanggel-jawab. Gusti Yesus sampun paring dhawuh saha tuladha dhateng para kagunganipun supados sami ngladosi. Ing Injil Yokanan 13:14 Gusti Yesus ngandika: ”Dadi manawa Aku iki kang dadi Gusti lan Gurumu wus ngwisuhi sikilmu, dadi kowe iya padha kuwajiban wisuh-winisuhan sikil” Dipun tandesaken  ing ayat 16, mekaten, ”Satemen-temene pituturKu marang kowe: Sawijining abdi iku ora ngungkuli bendarane, utawa sawijining utusan iya ora ngungkuli kang ngutus.” I*PS

Purwaning Dumadi 29:1-14; Musthikaning Kidung 2:8-13; Rum 3:1-8 GUSTI ALLAH KANG ADIL “Nanging manawa duraka kita iku nelakake kabeneraning Allah, banjur apa kang bakal padha kita kandhakake? Apa Gusti Allah padha kita anggep ora adil yen ta ngetingalake anggone bendu? Calathuku iki cara manungsa.Mesthi bae ora! Yen mangkono kapriye Gusti Allah anggone arep ngadili jagad?” (Roma 3:5-6) Wonten satunggaling siswa Sekolah Dasar ingkang sangaja mboten nggarap tugas saking gurunipun. Piyambakipun namung mesem sumerep kanca-kancanipun mbudidaya kanthi temen anggenipun nggarap tugas. Lare wau rumaos yakin  gurunipun mboten badhe ndukani piyambakipun. Kenging punapa? Jebul  guru punika bapakipun piyambak. Ananging pamawas lare punika lepat.  Gurunipun tetep ndukani lan ngukum piyambakipun. Umat kagunganipun Gusti Allah nggadhahi kaunggulan manawi kabandhingaken kaliyan bangsa sanesipun. Mboten karana kapinteranipun, nanging awit saking timbalanipun Gusti Allah ingkang kaparingaken supados dados umat ingkang saged dados lantaraning berkah tumrap bangsa sanes. Lajeng kados pundi ingkang dumados, manawi umat kagunganipun Gusti Allah punika mboten saged nindakaken rancangan saha karsanipun Gusti? Punapa saged jalari katresnan lan kasetyanipun Gusti Allah punika mboten maujud ing gesangipun umat manungsa? Pranyata mboten. Sih katresnan lan kasetyanipun tetep maujud, kapara sih rahmat saha pangapuntening dosa kaparingaken tumrap manungsa dosa. Gusti Allah estu setya. Kasetyaning Gusti Allah nglangkungi dosanipun manungsa. Temtu mboten ateges manungsa saged tumindak sapikajeningipun piyambak, nglirwakaken jejibahan minangka umat kagunganipun Gusti Allah. Punapa ingkang dipun ngandikakaken dening Rasul Paulus wonten ing waosan kita, ngengetaken bilih Gusti Allah punika adil. Mila Panjenenganipun temtu badhe paring paukuman tumrap sedaya manungsa ingkang dosa. Manawi mekaten, Gusti Allah paring bebendu dhateng manungsa, ing pundi dununging katresnanipun Gusti Allah?  Kita sampun pitados bilih Gusti Allah sampun ngutus kang Putra onthang-onthing Gusti Yesus, minangka gantosing manungsa. Punika kaadilanipun Gusti Allah ingkang sampun nyata lan sampun maujud. I*PS

Purwaning Dumadi 27:30-46; Musthikaning Kidung 2:8-13; Rum 1:8-25 WONG BENER KUWI URIPE SAKA PRACAYA “Sabab ing kono kalairake kabeneraning Allah, kang metu saka ing pracaya  lan nuntun marang pracaya, kaya kang katulisan, wiraose: Wong kang bener iku bakal urip saka pracaya” (Rum 1:17) Minangka manungsa dosa ingkang saestu ringkih sarta winates, asring rumaos ewed kangge mitadosi satunggaling bab ingkang mboten kita mangertosi piyambak. Ananging Gusti Yesus nimbali kita supados kita nggadhahi piandel dhumateng Panjenenganipun ing sadhengah kawontenan tanpa pawadan punapa kemawon. Pitados dhumateng Gusti Yesus punika kedah dipun cakaken wonten ing gesang padintenan, murih kita pikantuk berkah saha kawilujengan. Mila piandel punika kedah tuwuh ngrembaka. Kita ugi mbetahaken pitulunganipun Gusti Allah supados kita saged nggadahi piandel ingkang kiyat. Nalika kita nembe ngraosaken karibedan, kita kedah mujudaken iman pitados bilih kita nggadhahi Gusti Allah ingkang Maha Agung. Gesangipun tiyang pitados, kedah wonten ing salebeting panuntun lan pangrehipun Gusti Allah. Tegesipun manut ing sakarsanipun Gusti Allah. Gesang tanpa tinuntun ing karsanipun Gusti Allah ateges mboten pitados lan ugi mboten mratelakaken bab kayekten. Kanthi mekaten, pitados ateges mujudaken tumindak ingkang cundhuk kaliyan karsanipun Gusti. Punika iman pitados ingkang leres, kados ingkang sampun katindakaken dening Rama Abraham. Sumangga, kita ingkang sampun pitados saha ngakeni bilih Gusti Yesus punika Juru Wilujeng, kita tansah gesang dados tiyang ingkang leres.  Ayat nats kita ngengetaken kita sadaya, “Sabab ing kono kalairake kabeneraning Allah, kang metu saka ing pracaya lan nuntun marang pracaya, kaya kang katulisan, wiraose: Wong kang bener iku bakal urip saka pracaya.”  Kita mboten namung remen nampi berkah lan sih rahmat kawilujengan tanpa nggetuni dosa lan duraka. Kita kedah sinau saking kalepatan kita, pasrah dhumateng Gusti Allah, kanthi laku gesang ingkang leres lan pitados dhumateng Sang Kristus. I*PS

Purwaning Dumadi 24:34-38,42-49,58-67; Jabur 45:11-18 Rum 7:15-25a; Mateus 11:16-19, 25-30 TIMBALANIPUN GUSTI “PasanganKu padha tampanana ing pundhakmu lan padha nggegurua  marang Aku, awit Aku iki alus lembah ing budi, temahan kowe bakal padha oleh ayeming nyawamu” (Mateus 11:29) Mboten wonten tiyang ingkang kepengin gesangipun kawengku ing maneka warni karibedan lan momotan. Sadaya tiyang temtu kepengin gesangipun luwar saking sawernining bilahi. Nanging ing kasunyatanipun, gesanging manungsa mboten saged kalis saking sambekala.  Tiyang ingkang satata lair kawawas gesangipun kebak ing kabegjan,  saged kemawon ing manahipun nyimpen kasisahan. Ananging  sanadyan kados mekaten sadaya pepalanging gesang kedah dipun adhepi kanthi patrap ingkang leres. Nalika tiyang ing gesangipun ngraosaken momotan ingkang awrat, saged jalari manahipun raos semplah, stress, depresi saha kecalan pangajeng-ajeng. Ing wusananipun kawontenan ingkang mekaten punika saged ngrisak iman kapitadosanipun. Tiyang punika mboten saged nyumerepi malih pitulunganipun Gusti Allah, saha mboten saged mitadosaken malih ing panganthi saha pangrimatipun Gusti Allah. Wonten ing waosan kita wekdal punika, Gusti Yesus paring pandangu saha piwulang dhateng kita supados anggen kita nanggapi piwucal punika kanthi pener lan bener. Kita katimbalan: Sepisan: sinaosa ngraosaken kasangsaran ingkang awrat, prayogi dipun tanggapi sacara wening kanthi tansah ngugemi  iman kapitadosan Kristen. Wonten ing Sang Kristus, momotaning gesang ingkang awrat, saged karaosaken entheng lan sekecha. Kaping kalih: Kita kedah sinau dhateng Gusti Yesus, tegesipun kita saged tepang lan mangertos dhateng karsanipun Gusti Allah ing sadengah kawontenan. Kanthi mekaten kita mboten pareng namung ngendelaken kekiyatan diri kita piyambak. Ananging kita kedah nyuwun panganthi saha pitulunganipun Gusti Yesus Kristus, supados gesang kita boten dipun risak dening momotan. Manawi kita aben ajeng kalian karibedan saha momotan, saged ugi minangka satunggaling sarana kangge kita, ingkang hanjalari iman kapitadosan kita dhumateng Gusti Yesus sangsaya wuwuh lan kiyat.  I*PS

Purwaning Dumadi 27:18-29; Jabur 45:10-17; Lukas 10:21-24 NINGALI KABINGAHAN KANG SEYEKTOS “Sawise mangkono Gusti Yesus banjur minger mirsani para sakabate sarta dipangandikani piyambak: Begja mripat kang ndeleng apa kang padha kokdeleng” (Lukas 10:23) Gesanging umat manungsa mindhak dinten sangsaya mindhak ngraosaken awrating momotan gesang, sisah, nglokro, semplah. Kadosipun sampun mboten wonten pangajeng-ajeng malih kangge tumuju gesang ing masa ingkang badhe kalampahan. Ingkang mrihatosaken malih, samangke kathah tiyang ingkang mboten saged nampi saha nyumurupi kasunyataning gesang, kapara mboten kagungan raos panuwun dhumateng Gusti Allah. Nalika mrangguli kahanan ingkang kados mekaten, minangka tiyang pitados, temtunipun saged ngraosaken lan sumerep bilih sayektosipun ing sadhengah pambudidaya ingkang katindakaken kathah bab ingkang saged kita sokuri. Kita ngaturaken panuwun sokur awit sih rahmatipun Gusti Allah. Panuwun sokur awit saking sadaya ingkang sampun dumados, punika ingkang dipun wulangaken dening Gusti Yesus dhateng kita. Gusti Yesus karenan saha maringi idi, supados gesang kita manggih kabegjan saha karahayon.  Lan ingkang langkung utami saha sampun kapirsan bilih  Gusti Yesus sampun numpes panguwaosing iblis, kanthi mekaten sampun nyata bilih dosa lan pati  sampun kawon. Kratoning Allah sanyata rawuh lan nyata  wonten ing jagad. Gusti Yesus ngendika: ”Begja mripat kang ndeleng apa kang padha kokdeleng”. Gusti Yesus paring pangandika ugi bilih sayektosipun kathah nabi lan tiyang pengin sumurup bab ingkang sampun dumados, ananging mboten saged nyumurupi piyambak. Kenging punapa tiyang punika mboten saged sumerep? Awit umat punika sampun wuta lan mangkotaken manahipun. Punapa kita tansah ngaturaken panuwun lan ningali kabingahan ingkang sayektos, awit Gusti Allah sampun paring samukawis ingkang prayogi dhateng kita? Panguwaos saha  katresnan lan sih rahmatipun Gusti Yesus tansah kaluberaken ing gesang kita. Mugi kita sami, minangka para kagunganipun Gusti, saged ningali kabingahan ingkang sayektos. I*PS

Purwaning Dumadi 27:1-17; Jabur 45:10-17; Rum 7:7-20 AJA TUMINDAK ALA “Sabab kang daklakoni iku dudu bab kang dakkarepake, yaiku bab kang becik, nanging kang daklakoni iku bab kang ala, dudu kang dakkarepake” (Rum 7:19) Saben tiyang temtu nate tumindak lepat lan dosa. Pancen manungsa punika sarwa ringkih saha winates. Manungsa langkung remen tumindak nuruti pepenginan lan pados kauntunganipun piyambak. Mboten preduli malih dhateng tiyang sanes, kapara ugi dhateng sadherekipun piyambak. Kanthi cara lan pawadan punapa kemawon tega tumindak awon lan culika supados saged mujudaken gegayuhanipun. Kados Lelampahan wonten ing gesangipun rama Iskak lan ibu Ribkah nalika sampun yuswa sepuh. Kacariyosaken nalika rama Iskak badhe paring berkah dhateng Esap. Bab punika lajeng kapireng dening ibu Ribkah. Awit ibu Ribkah langkung nresnani Yakub katimbang dhateng Esap, mila ibu Ribkah nggadhahi gegayuhan kados pundi murih berkah ingkang badhe kaparingaken dhateng Esap punika saged katampi dening Yakub. Ing wusananipun kanthi cara apus-apus Yakub ngestokaken dhawuhipun ingkang ibu Ribkah. Ing ayat nats kita samangke, Rasul Paulus mratelakaken pangakenipun: “Sabab kang daklakoni iku dudu bab kang dakkarepake, yaiku bab kang becik, nanging kang daklakoni iku bab kang ala, dudu kang dakkarepake”. Mboten wonten ingkang leres, satunggal tiyang kemawon mboten. Sadaya tiyang sampun nalisir, mboten wonten ingkang tumindak sae. Tegesipun sadaya tindak tandukipun tiyang gesang punika sarwa lepat, jember, lan dosa, ingkang nuju dhateng karisakan lan pepejah. Ganjaraning dosa punika pati. Nanging awit sih rahmatipun Gusti Yesus pinaringan gesang ingkang langgeng. Kados pundi supados kita saged uwal saking dosa lan tumindak ingkang awon? Kanthi kakiyatan kita piyambak temtu mboten saged. Inggih namung awit panguwaosipun Sang Kristus, lumantar pangurbananipun wonten ing kajeng salib. Kita kauwalaken saking blengguning dosa, dados tiyang ingkang mardhika.  Saklajengipun kita kedah nggadhahi tekad kangge nilaraken dosa lan tumindak awon. I*PS

Purwaning Dumadi 25:19-27; Jabur 45:10-17; Rum 7:1-6 DADOS KAGUNGANIPUN GUSTI “Yen mangkono, para sadhulurku kowe iya wis padha mati tumrap ing angger-anggering Toret, jalaran saka sarirane Sang Kristus, supaya kowe dadia kagunganing liyan, yaiku kagungane Panjenengan, kang wus kawungokake saka ing antarane wong mati, amrih kita padha metokake woh, sumaos kagem Gusti Allah.” (Rum 7:4) Wonten ing jagad punika, ing pundi kita gesang, asring wonten tuntutan ingkang katujukaken dhateng kita, supados saged kados dene gesanging jagad. Manawi kita mboten nuruti pepenginaning jagad, kita rumaos gesang piyambak lan gadhah kanca. Nanging samangke anggen kita gesang wonten ing satengahing jagad ingkang sarwa ewah gingsir, jagad ingkang saya tebih ing katresnan, kita kedah ngengeti dhateng ancas utawi tujuaning gesang kita. Bilih ancasing gesang kita ingkang langkung ageng mboten saged dipun panggihaken wonten ing jagad punika, ananging wonten ing Kratoning swarga. Kita ngengeti bilih gesang kita sayektosipun sampun dados kagunganipun Sang Kristus. Kadosdene Rasul Paulus ingkang mratelakaken bilih gesangipun inggih punika kagunganipun Sang Kristus wiwit nampi kawilujengan lumantar seda lan wungunipun Sang Kristus. Wonten ing waosan kita samangke Rasul Paulus mratelakaken: “Yen mangkono, para sadhulurku kowe iya wis padha mati tumrap ing angger-anggering Toret, jalaran saka sarirane Sang Kristus, supaya kowe dadia kagunganing liyan, yaiku kagungane Panjenengane, kang wus kawungokake saka ing antarane wong mati, amrih kita padha metokake woh, sumaos kagem Gusti Allah” (Rum 7:4). Pratelanipun Rasul Paulus punika jumbuh kaliyan gesangipun wonten ing ngarsanipun Gusti Allah. Sabab Rasul Paulus kanthi temen masrahaken gesangipun kagem kaluhuranipun Gusti. Pramila sumangga, kanthi pitados, kita sumarah sakwetahing gesang kita dhumateng Panjenenganipun. Gesang kita saestu kedah maedahi, ancasing gesang kangge ngedalaken woh, matemah kamulyanipun Gusti Allah sangsaya nyata ing gesang kita. I*PS