Pangandharing Toret 6:10-25; Jabur 119:49-56; Yokanan 11:45-57 NGLAWAN GODHA “Kowe aja nyoba Sang Yehuwah, Gusti Allahmu, kayagonmu wus nyoba marang Panjenengane ana ing Masa” (Pangandharing Toret 6:16) Kedadosan ingkang kelampah ing gesangipun manungsa ing wekdal kapengker utawi wekdal sakmangke lan wekdal ingkang badhe dhateng punika saged dados godha. Tegesipun saged ndadoskane tiyang dhumawah ing dosa. Pangandharing Toret 6:10-25 ngemot pepenget kangge umatipun Gusti inggih punika umat Israel, ing wekdal ingkang badhe kalampah, inggih punika manawi umat sampun lumebet ing tanah prasetyan. Ing tanah prasetyan punika bangsa Israel badhe ngadhepi panggodha, inggih punika bab allah-allahipun bangsa Kanaan. Umatipun Gusti katimbalan supados kanthi saestu-estu ngestokaken bilih Sang Yehuwah punika ingkang nguwalaken leluhuripun saking tanah pangawulan ing Mesir, mila umatipun katimbalan gesang ajrih-asih dhateng Sang Yehuwah. Punika supados dipun wucalaken kanthi saestu dhateng anak-anakipun, supados kanthi punika anak-anakipun umat Israel saestu mangertos lan ngraosaken bilih umat Israel saged mapan ing negari Kanaan punika amargi kanugrahan saking Sang Yehuwah. Kanthi mekaten umatipun Gusti boten gampil kablithuk dening alla-allahipun bangsa Kanaan. Kita tiyang Kristen; umatipun Gusti ugi nampeni timbalan ingkang sami, awit gesang kita punika boten uwal saking godha, malah godha punika saged kagambaraken kadosdene tamu ingkang boten kita ulemi. Punapa kemawon ingkang kedadosan ing gesang kita punika saged dados godha dhateng kita. Contonipun wonten ing brayat, upaminipun wonten bab ingkang boten saged kelampah awit anggota brayat punika nggadhahi karingkihan kesupenan, lajeng nuwuhaken perkawis. Kamangka mesthinipun boten mekaten, prayoginipun anggota brayat sami nglenggana awit sedherekipun punika kesupenan. Taksih kathah lelampahan ing gesang kita ingkang saged dados godha lan kita saged dumawah ing godha. Mila kita prelu mangertosi perkawis punika lan cumawis ngadhepi godha punika kanthi nyuwun pitulunganipun Gusti. Awit Roh Suci jaminanipun (Efesus 1:13-14), minangka pangen ingkang utami Gusti Yesus wonten ing sakcelaking kita (Yokanan 10:11). |*SB

Pangandharing Toret 5:22-6:3; Jabur 119:49-56; II Korinta 5:17-21 TITAH ANYAR “Dadi sapa kang ana ing Sang Kristus , iku dadi titah anyar, kang lawas wus sirna, lan kang anyar pranyata wus teka” (II Korinta 5:17) Gusti Allah ndadosaken kita “titah anyar“, tegesipun gesang kita ingkang kawengku dosa lan pejah sampun katebus lan kawilujengaken. Awit wonten ing Gusti Yesus kita punika sampun nampi pirukun, punika sakwetahipun sihrahmatipun Gusti Allah (II Korinta 5:18). Gusti Allah wonten ing Sang Kristus ngrukunaken jagad kaliyan Panjenenganipun. Gusti Allah boten ngetang panerak kita. Kita manungsa dosa boten pojo-pojo nampeni berkah saking Gusti Allah, Gusti Yesus kepareng ngurbanaken sariranipun wonten ing kajeng salib, lajeng wungu saking antawisipun tiyang pejah. Mila sakmangke kita punika dados umatipun Gusti Allah, kawontenan punika ngewahi tujuning gesang kita. Sakderengipun nampeni pirukun lan dados titah anyar; gesang kita punika namung tumuju dhateng diri pribadi kita. Sakmangke orientasi gesang kita punika dhumateng Gusti Yesus ingkang sampun seda lan wungu saking antawisipun tiyang pejah kangge nebus dosa kita (II Korinta 5:15). Kadospundi wujudipun gesang kagem kamulyanipun Gusti Yesus punika? Ing gesang pribadi kita tansah nelakaken gesang pitados lan ajrih asih dhumateng Gusti; ing brayat, ing papan padamelan, ing gesang masamuwan lan ing satengahing masyarakat. Kita ugi cumawis ndherek ing peladosan kanthi kebak ing tanggel jawab, eklas lan bingahing manah. Awit mbabar gesang anyar punika boten gampil lan kita udi kanthi nyuwun panuntuning Sang Roh Suci. Ugi peladosn boten mesthi saged tumindak kanthi sae lan prayogi, manawi wonten kedadosan ingkang mekaten temtunipun sampun ngantos ndadosaken kita cuwa lan nglokro, awit punika mujudaken ujian kangge kita. Sumangga kita sami nelakaken gesang anyar. Ing sauruting gesang punika tansah mujudaken wewengan kangge mbabar gesang pitados lan ajrih asih wonten ngarsanipun Gusti. Sampun ngantos kita pawadhan kemawon: taksih repot lare-lare taksih alit, mangke nengga pensiun. Sampun ngantos ing kawusananipun kita boten wonten wewengan saking Gusti kangge lelados; dados yen wonten wekdal prayogi kita boten semaya. |*SB

Pangandharing Toret 5:1-21; Jabur 119:49-56; I Petrus 2:4-10 NUCEKAKEN DINTEN SABAT “Sira tansah elinga marang dina Sabat, sarta iku sira sucekna, kaya kang wus didhawuhake Pangeran Yehuwah , Allahira marang sira” (Pangandharing Toret 5:12) Bangsa Israel punika umat tetebusanipun Sang Yehuwah. Kanthi dhawuhipun Gusti punika umat Israel kedah saestu nglenggana lan ngraosaken bilih bangsa punika saged uwal saking pangawulan ing Mesir namung awit pitulungan Gusti. Gusti Allah (Sang Yehuwah) sampun nguwalaken bangsa punika saking negari pangawulan, lumantar abdinipun, Nabi Musa, kanthi ndawahaken sedasa wewelak. Sakderengipun wewelak kaping sedasa Sang Yehuwah netepaken ketetepan Paskah. Adedasar sih, pitulunganipun Sang Yehuwah punika umat Israel katimbalan supados nucekaken satunggaling dinten inggih punika dinten Sabat. Punika kadasaraken dhawuhipun Sang Yehuwah anggenipun nitahaken langit, bumi lan sakisinipun nem dinten; ing dinten kapitu; dinten sabat, Sang Yehuwah kendel saking sedaya pakaryanipun lan nucekaken dinten Sabat punika. Mila umatipun Gusti Israel katimbalan supados saestu nggatosaken dhawuh-dhawuhipun Gusti punika, minangka wujud saos sokur lan tanggel jawab. Dhawuh punika ugi kaparingaken dhateng kita. Kita umat tebusanipun Gusti supados nyucekaken dinten Sabat. Ing wiwitan  madegipun Greja, umat Kristen ngibadah ing dinten Sabat (Setu). Lan saklajengipun umat Kristen ngubadah ing dinten Minggu (minangka pengetan Paskah ingkang anyar inggih punika wungunipun Sang Kristus). Rikala Kaisar Konstatianus Yang Agung II mratobat, piyambakipun netepaken dinten Minggu minangka dinten prei saktata nasional ing Rum. Tiyang Kristen katimbalan mligekaken wegdal kangge sareng-sareng ngibadah dhumateng Gusti. Pangibadah punika wujuding raos urmat dalah raos sokur dhumateng Gusti Allah. Kita ugi saged ngaturaken cacat-kuciwa lan dosa kita wonten ngarsanipun Gusti, lan nyuwun sih-palimirmanipun Gusti, inggih punika pangapunten. Kita ugi sami nelakaken tansah cumawis kangge mbabar gesang anyar. Sumangga kita sami nggatosaken dinten sembah punika saha kita sami nindakaken kanthi kebak saos sokur lan bingahing manah. |*SB

Pangentasan 20:1-4, 7-9; Jabur 19; Filipi 3:4b-14; Mateus 21:33-46 AJA NDUWENI ALLAH LIYANE “Sira aja nduweni allah liyane ana ing ngarsaningSun” (Pangentasan 20:3) Satunggaling kasunyatan ing alam donya punika inggih punika kathah ingkang kaanggep allah (inggih punika satunggaling panguwaos utawi kekiyatan; saged ugi barang ingkang kaanggep nggadhahi kekiyatan, utawi  seserepan ingkang dipun gadhahi manungsa). Saben daerah wonten perkawis punika; upaminipun ing tlatah Jawi: Wonten Ratu Kidul, Srandi. Ing Jawi Wetan: Gunung Kawi lan kathah tlatah sanesipun. Ing waosan kita, kacariyosaken awit Nabi Musa sampun dangu boten mandhap saking redi Sinai, umat Israel nyuwun dhumateng imam Harun supados dipun damelaken allah, ing badhe tindak ing ngajengipun umat Israel. Sesembahan arupi pedhet emas punika kaanggep ingkang nguwalaken umat Israel saking pangawulan ing Mesir. Umat Israel nilaraken Gusti Allah ingkang sejati ingkang boten boten saged dipun entha-entha arupi punapa kemawon (Pangentasan 20:4). Umatipun Gusti punika sampun kauwalaken saking panguwaosing dosa lan pejah lumantar pakaryanipun Gusti Yesus Kristus ingkang nandhang sangsara seda lan wungu saking antawisipun tiyang pejah. Punika mujudaken sihrahmatipun Gusti dhateng umatipun. Kita punika umatipun Gusti Allah, para putranipun Gusti, kita ugi nggadhahi timbalan ingkang sami kaliyan umat Israel.  Ing gesang punika kita boten pareng nggadhahi allah sanesipun, ateges kita kedah manembah namung dhumateng Gusti Allah. Awit menawi kita ngantos nggadhahi allah sanes, kita badhe nampi bebendu saking Gusti Allah. Ingkang dipun anggep minangka allah sanes punika wujudipun kathah. Saged ugi allah sanes punika dumunung ing diri kita piyambak, upaminipun ego kita. Kita namung gesang nuruti pikajeng piyambak. Mekaten ugi manawi hobi ingkang dados allah sanes, ndadosaken kita nengenaken hobi punika tinimbang Gusti. Dinten Minggu kesah mancing utawi touring, nglirwakaken timbalan kangge ngabekti dhumateng Gusti. Sumangga sami nitipriksa gesang kita. Punapa kita tansah setya manembah dhumateng Gusti Allah lan gesang kanthi wedi lan geter? |*SB

Pangentasan 23:10-13; Jabur 19; Yokanan 7:40-52 ANGGER-ANGGERIPUN SANG YEHUWAH IKU SAMPURNA “Angger-anggere Sang Yehuwah iku sampurna, nyegerake nyawa,… aweh kawicaksanan marang wong kang ora duwe pengalaman” (Jabur 19:8) Ing saklebeting mbabaraken gesang nugraha saking Gusti punika kita mbetahaken kawicaksanan. Kawicaksanan punika perlu dipun sinaoni lan dipun gladhi. Kita saged sinau lumantar seserepan saktata umum, saking pangandikanipun Gusti lan ugi lumantar pengalaman ing gesang. Gladi inggih punika purun nindakaken, manawi dereng saged, boten mandeg, nanging dipun cobi kanthi semangat lan pitados bilih Gusti badhe maringi kasagedan. Pangandikanipun Gusti ing Jabur 19:7 nelakaken bilih lumantar pakaryaning astanipun Gusti Allah kita saged ningali lan ngraosaken kamulyahnipun Gusti. Saben enjing kita saged ningali surya mlethek wonten sisih wetan lan ing wanci sonten surya angslup ing sisih kilen. Ing wanci dalu kita saged ningali rembulan lan lintang-lintang. Sedaya wau saged nuwuhaken musim lan mangsa,  saestu mulya lan endah pakaryanipun Gusti. Jabur 19:8-15 paring piwucal bab wigatosing angger-angger, pranatan, dalah pangandikanipun Gusti. Juru Masmur ugi maringi paseksi sedaya punika nyegeraken nyawanipun, patitis, mbingahaken manah, murni lan ndadosaken mripat sumorot. Endhahipun nglangkungi slaka, malah slaka murni kathah, manisipun nglangkungi madu, malah nglangkungi rembesing madu saking tala tawon. Saestu sae lan prayogi punapa ingkang dados kapitadosanipun juru Masmur dhumateng Gusti Allah lan nelakaken wonten sesambetan ingkang caket lan raket dhateng Gusti. Kita sami, para kagunganipun Gusti tansah dipun engetaken dening pangandikanipun Gusti punika. Sadaya tiyang ingkang netepi dawuhipun Gusti kanthi bingahing manah badhe nampeni ganjaran ageng. Mila sumangga kita sami nampeni, ngaosi angger-angger ugi pangandikanipun Gusti punika. Saklajengipun prelu kita tindakaken kanthi saestu lan tanpa wigih-wigih sarta nyuwun pitulunganipun Gusti. Kanthi mekaten gesang kita badhe ndadosaken keparengipun Gusti, matemah Asmanipun Gusti kaluhuraken. |*SB

Pangentasan 23:14-19; Jabur 19; Filipi 2:14-18, 3:1-4a EKLAS “Lakonona samubarang kabeh kalawan tanpa panggrudel lan suwala” (Filipi 2:14) Raos eklas ing saklebeting nampeni pambengan ing gesang utawi nglampahi ayahan gesang punika sanget dipun betahaken. Ananging ing kasunyatanipun punapa saged dipun lampahi kanthi gampil? Raos eklas ing gesang punika perlu dipun gladhi. Saksisih punika minangka tiyang pitados ing gesang punika prayogi manawi kita nggadhahi penggalihan positif (positif thingking) ing saklebeting ngadhepi perkawis-prekawis ing gesang kita. Supados kita nggadhahi manah ingkang eklas ing gesang punika, prayogi kita ngrumaosi: Ing saklebeting mbabaraken gesang rahayu ingkang sampun dipun tampeni, warga pasamuwan ing Filipi katimbalan: tansah nglampahi gesang kanthi wedi lan geter (Filipi 2:12), utawi kanthi saestu-estu. Saksisih punika tanpa kanthi panggrundel (eklas) supados boten kaciren lan tanpa cacat, dados para putranipun Gusti Allah, ugi boten cacat ing satengahing masyarakat ingkang keblinger lan mblasar, saged sumunar kados lintang-lintang ing jagad. Punika mujudaken tanggel jawabipun warga pasamuwan ing Filipi. Namung ing ngriki warga pasamuwan ing Filipi nindakaken ingkang mekaten punika boten ateges supados dipun alem dening tiyang-tiyang ing sakiwa-tengenipun. Punapa ingkang katindakaken namung tumuju supados asmanipun Gusti tansah kaluhuraken. Mekaten ugi gesang kita sakmangke  nggadhahi tanggel jawab ingkang sami kaliyan warga pasamuwan ing Filipi wekdal semanten, awit kita ugi sampun nampi kawilujengan jati  saking Gusti Yesus. Sumangga  kita mbabar gesang kinanthenan raos sokur, kebak ing tanggel jawab lan nggadhahi manah ingkang eklas. Punika dados prinsip gesang pendherekipun Gusti Yesus. Kita ugi pitados bilih Gusti badhe tansah mberkahi lan nuntun gesang kita. |*SB

Pangentasan 23:1-9; Jabur 19; Kolose 2:16-23 MBABAR KATRESNAN “Sira aja nyebar kabar goroh. Aja mbiyantu wong kang luput lan gelem dadi seksi rerekan” (Pangentasan 23:1) Ing wekdal punika kita gesang ing jaman edan. Wonten ing wekdal punika, asring kedadosan “ ukum “ kethul manginggil lan landhep dhateng ngandap. Ugi ing gesang kemasyarakatan asring kelampahan tiyang ingkang cacahipun kathah ingkang menang utawi dipun utamekaken. Kosokwangsulipun, ingkang cacahipun namung sekedik asring nampi panindes lan tumindak ingkan boten adil. Dhawuhipun Gusti ing Pangentasan 23:1-3 paring piwucal  supados umatipun Gusti tansah tuhu setya dhateng dawuh pangandikanipun Gusti ing kawontenan punapa kemawon. Umat kagunganipun Gusti boten kepareng nyebar kabar goroh, boten pareng mbiyantu (tegesipun berpihak) dhateng tiyang lepat lan boten dados seksi rerekan. Ugi maeka tiyang kathah ingkang nindakaken piawon ingkang ndadosaken doyonging pangadilan. Kosok wangsulipun, minangka para kagunganipun Gusti, kita katimbalan supados paring pitulung nyata dhateng mengsah (ayat 4-5) lan paring pitulungan dhateng tiyang miskin ing perkawis kaadilan. Boten pareng tumindak culika, boten pareng nampeni besel (ayat 6-7), lan boten pareng nindhes tiyang neneka. Mbabar katresnan ing gesang kados ingkang dipun kersakaken dening Gusti punika boten gampil; malah kepara asring karaosaken rekaos. Nanging boten ateges ndadosaken kita nglokro  utawi boten prelu nindakaken bab punika. Ananging kangelan punika mujudaken tantangan tumrap kita supados sangsaya grengseng anggen kita mbabar dawuhipun Gusti kinanthenan sumendhe dhateng Gusti. Dhawuhipun Gusti punika mujudaken timbalan kangge kita. Mila Gusti ngersakaken supados wonten cumawising manah ingkang saestu kangge nindakaken, legawa sarta eklasing manah. Dados boten wonten raos awrating manah, rumaos kepeksa. Kita kedah pitados manawi Gusti paring dhawuh lan nimbali kita nindakaken satunggaling prekawis, temtu kemawon Gusti Allah pirsa yen kita punika saged nindakaken dhawuhipun. Tamtu sauger kita boten ngendelaken kekiyatan piyambak, ananging tansah nyuwun pitulunganipun Gusti. Amin |*SB

Pangentasan 19:9b-25; Jabur 42; Mateus 9:1-8 PANGUWAOSIPUN GUSTI YESUS “Nanging  supaya kowe  padha sumurup, yen Putraning Manungsa duwe panguwasa ngapura dosa ana ing bumi iki, …” (Mateus 9:6-7) Minangka para kagunganipun Gusti Yesus, mesthinipun kita mangertos lan pitados bilih Guti Yesus punika kagungan panguwaos ingkang boten winates, awit Gusti Yesus punika Allah piyambak.  Wonten ing waosan kita, para ahli Toret lan tiyang sanesipun boten mangertos sinten Gusti Yesus, mila rikala Gusti Yesus ngendika dhateng tiyang lumpuh : “ He, ngger, sing enak bae atimu, dosamu wus kaapura!“. Para ahli Toret punika nganggep Gusti Yesus nyenyamah dhateng Allah!“. Gusti Yesus nanggapi para ahli Toret punika kanthi ngendika: “Gampang endi kandha: Dosamu wus kaapura, karo kandha: ngadega lan lumakua?. Nanging kowe supaya padha sumuru, yen Putraning Manungsa duwe panguwasa ngapura dosa ing bumi iki!“. Gusti Yesus lajeng ngendika dhateng ingkang lumpuh: “Ngadega, paturonmu angkaten lan muliha!“. Tiyang lumpuh punika lajeng banjur ngadeg lan kesah. Kanthi dhawuh pangandikanipun Gusti ingkang kita tampeni ing wanci punika kita kaparingan pangretosan bab Gusti Yesus ingkang Mahakuwaos lan nresnani manungsa. Punapa kita saestu pitados kanthi saestu dhateng Gusti Yesus?  Perkawis punika saged ketingal wonten ing gesang kita padintenan. Kadospundi sikep kita rikala wonten perkawis utawi pambengan ing gesang:  ndadak sakit, anggota brayat  nampeni perkawis ukum lan sanes-sanesipun. Punapa kita dhawah ing raos ajrih lan kuwatos ingkang sanget? Kamangka sejatosipun Gusti Yesus minangka pangen ingkang utami punika tansah nunggil ing gesang kita, kersa bandhe paring pitulungan.    Ing saklebeting gesang punika, Gusti Yesus ngersakaken kita sami pitados dhumateng Panjenenganipun kanthi wetah, boten setengah-setengah. Contonipun nalika wonten anggota brayat kita ingkang nandhang sakit: awit seserepan kita bab sesakit punika saged ndadosaken kita ngrumiyini kersanipun Gusti. Gusti Allah punika kagungann panguwaos ingkang boten winates. Panjenenganipun boten namung saged nyarasaken badan ingkang sakit ananging ugi saged ngapunteni dosa kita lan mulihaken gesang kita sawetahipun.|*SB

Pangentasan 18:13-27; Jabur 42; Filipi 1:1-21 KABEGJANING GESANG “Awit  mungguh ing aku urip iku Sang Kristus, dene mati iku kabegjan” (Filipi 1:21) Mbok bilih wonten kalih wawasan bab kabegjan ingkang dados pangajeng-ajengipun tiyang gesang: Dhateng pasamuwan ing Filipi Rasul Paulus paring paseksi iman kanthi pratelan : “Awit mungguh ing aku urip iku Sang Kristus, dene mati iku kabegjan.” (Filipi 1:21). Ing ngriki Rasul Paulus ngraosaken bab agenging sihipun Gusti dhumateng piyambakipun. Rumiyin, Paulus utawi Saulus ngancam malah rumaos nggadhahi wenang kangge mejahi para pendherekipun Sang Kristus (L. Pr. Rasul 9:1-2). Ananging rikala badhe mlebet ing kitha Damaskus, Gusti Yesus ngrawuhi piyambakipun. Paulus rumaos kedahipun kaukum pejah, nanging Gusti Yesus ngapunteni dosanipun lan ngutus supados kesah dhateng kitha, ing ngriku piyambakipun badhe dipun dhawuhi punapa ingkang kedhah dipun tindakaken. Malah ing selajengipun Paulus dipun pitaya dados utusanipun Gusti Yesus Kristus. Dados tumrap rasul Paulus gesang punika kagem lelados dhateng Gusti Yesus. Rasul Paulus tansah martosaken Injilipun Sang Kristus lan ngrimati pasamuwan-pasamuwan kagunganipun Gusti. Rasul Paulus ugi pitados bilih saksampunipun tilar donya piyambakipun badhe nampeni kamulyan kados prasetyanipun Gusti. Kita para kagunganipun Gusti sakmesthinipun ugi nggadhahi pemahaman lan pitados ingkang dipun pratelakaken Rasul Paulus. Mila sumangga kita mbabar timbalanipun Gusti punika kanthi suka bingah ing manah lan kebak tanggel jawab kanthi tansah sumendhe dhumateng Gusti. Amin. |*SB

Pangentasan 18:1-12; Jabur 42; Filipi 1:3-14 RESIK LAN ORA CACAT “… supaya kowe padha dadia resik lan ora cacat ngarepake dinane Sang Kristus” (Filipi 1:10b) Tiyang Kristen punika tiyang ingkang sampun nampeni pangapuntening dosa saking Gusti Yesus. Kanthi pangapunten saking Gusti Yesus punika kawontenanipun tiyang Kristen sampun resik wonten ngarsanipun Gusti Allah. Ing saksisih punika tiyang Kristen ugi nampeni prasetya saking Gusti badhe nampeni gesang langgeng / kasampurnaning kawilujengan.  Mila tiyang Kristen nggadhahi tanggel jawan tumrap gesangipun ingkang sampun resik punika. Filipi 1:3-14 nyariosaken bilih kawontenanipun warga pasamuwan ing Filipi punika sae, kados ingkang dipun pratelakaken dening Rasul Paulus wnten ayat 6-7.  Gesanging warga pasamuwan ingkang sae punika sanes wohing pambudidaya warga pasamuwan, nanging Gusti Allah ingkang mitulungi. “…,manawa Panjenengane kang miwiti, pakaryan becik ana ing antaramu, iku bakal mbacutake nganti tumeka ing dinane Sang Kristus “. ( Filipi 1:6 ). Mila Rasul Paulus ndongakaken pasamuwan supados kawontenanipun pasamuwan sangsaya mundak-mundak katresnanipun, ing seserepan ingkang leres lan ing sarupining pangertosan ( ayat 9 ). Lumantar dawuhipun Gusti punika  kita sami saos sokur awit : Cetha sanget  bilih gesang kita punika wonten ing salebeting jaminan saking Gusti Yesus, mila gesang ing saos sokur punika sampun samesthinipun. Punapa wujuding gesang saos sokur punika ? Inggih punika gesang ing salebeting pitados wetah dhateng Gusti lan setya nindakaken dhawuhipun Gusti. |*SB