1 Samuel 3:1-9; Jabur 105:1-11, 37-45; 2 Tesalonika 2:13-3:5 PAKARYANE GUSTI PADHA SUWURNA“Padha saosa puji sokur marang Pangeran Yehuwah, padha nyebutaasmane, pakaryane padha suwurna ana ing antarane para bangsa!”(Jabur 105:1) Pakaryanipun Gusti Allah dhateng manungsa saestu kathah lan mawarni-warni. Gusti maringi kawilujengan, bagas-warasing raga, katentreman ingmanah, guyub-rukun ing brayat, menapa dene rejeki ingkang katampi sabendinten lan saged nyekapi kabetahaning brayat.Kidung ingkang sinerat ing Jabur 105 mirungganipun ayat 1 nimbalidhateng para pitados, supados nyuwuraken pakaryanipun Gusti Allah. Timbalanmenika ngemu teges, bilih (1) pakaryanipun Gusti Allah dhateng manungsatuwin titah sajagad saestu nyata, wonten wujudipun; (2) manungsa ingkangkaparingan pikiran, raos, ugi kawicaksanan dening Gusti Allah, sagedamratelakaken pakaryanipun Gusti ing gesang saben dintenipun.Pakaryanipun Gusti sageda saestu dados pakaryanipun Gusti. Ampunngantos manungsa ngaku-aku pakaryanipun Gusti Allah dados pakaryanipunmanungsa pribadi. Manungsa dados sarana, dipun agem dening Gusti satemahpakaryanipun Gusti mawujud ing jagad, tuwin saged karaosaken deningmanungsa. Mila, manungsa sampun samesthinipun atur panuwun sokur,ngluhuraken asmanipun Gusti, tuwin sedaya pakaryanipun Gusti dipunsuwuraken. Ampun ngantos kuwalik, manungsa nyuwuraken pribadinipun,ngengungaken pakaryanipun piyambak.Kadospundi anggenipun manungsa nyuwuraken pakaryanipun Gusti Allah?Manungsa nyuwuraken pakaryanipun Gusti Allah lumantar kapitadosanipuningkang bakoh, tumuju namung dhumateneg Gusti Allah kaswargan, ingasmanipun Gusti Yesus. Tansah ngibadah ing saben dinten Minggu tuwindinten-dinten pangibadah sanesipun kanthi tumemen. Tansah ndedongakanthi gumolonging manah, atur panuwun sokur awit berkah-berkahipun,ugi nyenyuwun ingkang dados kabetahanipun. Gesang ing lampah ingkangpener ing panguwaosipun Sang Roh Suci. Memuji asmanipun, Gusti ingkangMaha Asih dhateng sedaya titah ing jagad. Setemah asmanipun Gusti Allahingkang Maha kuwaos saha Maha Asih saya dipun raosaken tuwindipunpitadosi dening sedherek kathah. |*KR

Yusak 1:1–11; Jabur 105:1–11, 37–45; 2 Tesalonika 3:1–5 TANSAH KENDEL, NGLESTANTUNAKEN PANGANDEL“Ingsun rak wus dhawuh marang sira: disantosa lan diteguh?Aja giris lan semplah, amarga Pangeran Yehuwah, Allahira nunggilkaro sira ing saparanparanira.”(Yusak 1:9) Kacariyosaken bilih saksampunipun Sang Musa seda, senapati Yosuaangsal tugas ageng piniji nglajengaken pakaryanipun Musa, kedah lumampahmimpin umat pilihan lumebet ing tanah Kanaan. Gusti Allah paring pangandika,“Sira disantosa lan diteguh atinira, amarga sira kang bakal nuntun bangsa ikisupaya bisa ndarbeni nagara kang Sunjanjekake kalawan supaos marang paraleluhure, menawa bakal kaparingake marang dheweke kabeh.” (Yusak 1:6)Gusti Paring Dhawuh lan paring kakiyatan dhumateng Yosua (Yosua1:1–11). Ingkang baken, Yosua kedah sumarah mring Gusti Allah sahakadunungan kakendelan. Gusti Allah paring pepenget, “Mung bae siradisantosa lan diteguh, tumindaka kalawan ngati-ati condhong karo angger-angger kang wus diprentahake abdiningSun Musa marang sira, aja nylewengngiwa utawa nengen saka iku, supaya sira oleh kabegjan menyanga ngendibae paranira.”Mekaten ugi kita. Kita minangka pelados, pemimpin, utawi peranganingpasamuwan, kedah gadhah kakendelan ingkang asalipun tuwuh saking iman,tumuju mring sih pitulungipun Gusti; boten saking kaprigelan, kasagedankita piyambak. Supados saged tumindak mekaten kedah enget lan pitadosdhumateng Gusti Allah. Juru Masmur ugi ngengetaken, sampun ngantos supedhateng kasaenan lan sih palimirmanipun Gusti. Panjenenganipun ingkangsampun nuntun saha setya ngreksa gesaning para kagunganipun.Awit saking punika, sumangga tansah enget dhateng katresnaning GustiAllah. Rikala ngadhepi kasangsaraning gesang, mbok menawi awit sakingkesrakat, awit saking kasusahan ekonomi, awit saking krisis iman, manggatansah enget bilih Gusti Allah boten nate negakaken kita. Pramila kita kedahtetep yakin estu bilih Gusti Allah punika setya, sanajan kawontenan botencetha (2 Tesalonika 3:1–5). Saestu, Gusti iku setya tuhu, Panjeneganipunbadhe nyantosakaken manah kita. Amin |*LES

Pangentasan 19:2-8a; Jabur 100; Rum 5:1-8; Mateus 9:35-10:8, (9-23) DIPUN PILIH, DIPUN TRESNANI, DIPUN UTUS“Panjenenganipun mirsani wong akeh, atine padha trenyuh,amarga wong-wong iku padha kaya wedhus tanpa pangon.”(Mateus 9:36) Kita sami mangertos bilih gesang ing jaman samangke punika pinanggihkaliyan maneka warni tantangan: ekonomi ingkang saya angel, pajak ingkangsaya awrat, moral ingkang saya owah, kabudayan global ingkang asring nggesernilai-nilai adiluhung, lan raos “kesepian rohani” ingkang saged tumempuhing umat. Ing satengahing kahanan punika, pitedah Kitab Suci nyarengi kita,paring pepadhang saha panglipur, saha ngajak kita ngraosaken timbalanipunGusti Yesus ing jaman menika.Ing Pangentasan 19: 2 – 8a Gusti Allah nimbali lan miji bangsa Israeldadps umatipun. Bangsa punika dipun undang mebet prasetyanipun Gusti,“Kang iku saiki, manawa sira padha ngestokake dhawuhingSun klawan temen-temen sarta padha netepi prasetyaningSun, mesthi sira padha dadi kekasihingSunpinilih saka ing antarane sakehe bangsa, awit salumahing bumi iku kagunganingSun”(ayat 5). Bab punika nelakaken babagan identitas umat pilihan, ingkangboten dipun pilih awit jasa, kasaenan, nanging amarga sih-rahmat.Ing jaman samangke, gereja lan umat Kristen ugi dipun sebat minangkaumat kagungane Gusti (1 Petrus 2:9). Kita punika dados pewaris prasetyan,lan kadunungan timbalan lan tanggung jawab. Kita boten pareng gesangkanthi saksekecanipun piyambak, nanging kedah kanthi tanggel jawabkangge nelakaken katresnan lan kautamenipun Gusti wonten ing donya.Ing Matius 9:35-10:8 Gusti Yesus mirsani kawontenaning tiyang kathah,Panjenenganipun trenyuh. Ing basa Yunani, tembung “trenyuh” punikamaknanipun kraos nggregel, pangraos kang jero, tulus. Tiyang kathah punikakados menda tanpa pangen. Awit saking punika, Gusti Yesus milih lan ngutuspara sakabat. Panjenenganipun maringi panguwaos, nanging ugi ngelingakebab tantangan: bakal dipun tampik, panganiaya lan dipun adili. Punika gambarangereja jaman sapunika: dipun paringi misi, nanging kedah sumadya ngadhepitantangan pelayanan Kristen punika adhedhasar katresnan lan kawelasandhateng tiyang ingkang ringkih. |*LES

Pangentasan 6:28–7:13; Jabur 100; Markus 7:1–13 SUMARAH MRING GUSTI ALLAH, MITUHU DHAWUHE“Padha lumebua liwat ing gapurane kalawan memuji asmane,lumebua ing platarane kalawan kidung pangalembana,ngaturna pamuji sokur lan ngluhurna asmane.”(Jabur 100:4) Waosan suci dinten punika mbabaraken lelampahanipun Nabi Musanalika kaparingan dhawuh dening Gusti Allah kangge ngadhepi Sang Pringon.Nanging Musa rumangsa ringkih, boten pantes, boten nggadhahi kawicaksanan,lan boten pinter ngendika. Nanging Gusti Allah ingkang maha kuwaos sampunparing dhawuh, lan Musa piniji, pinilih, kautus dening Gusti. Pranyata GustiAllah boten negakaken, mboten nilar Musa. Malah kepara empati kanti ngutusHarun supados nyengkuyung lan mbiyantu Musa. Gusti Allag ugi paringpangandika lan pratandha-pratandha ingkang ngukuhaken paladosanipun Musa.Inggih pancen mekaten, ing Pangentasan 6–7, kita sinau bilih timbalansaking Gusti punika boten gumantung dhumateng: kasagedan, kapinteran,kawaskithan utawi kemampuan kita. Nanging gumantung dhatengKarsaning Gusti tuwin kasetyan kita, saha sesambetan kita kaliyan Gusti Allah.Wonten Ing Jabur 100, kita dipun ajak tansah ngrimati relasiutawisesambetaningkang raket klayan Gusti Allah. Umat kaajak lumebet ing gapuraningpadalemanipun Gusti kanthi panuwun sokur, pasuryan bingah, sarta kidungpamuji. Juru Masmur ngatag kita supados ngibadah boten kanthi ritual kosong,nanging ingkang tuwuh saking raos sokur lan panggalih ingkang murni.Kapratelaaken kanthi cetha: “Lumebua ing platarane kalawan kidungpangalembana”. Kaandharaken ugi bilih ibadah sejati punika prakara gesang,boten namung pasinaon liturgi, nanging praktik /tumindaking manembahinggih pangibadah ing saben dintenipun.Ing jagad kang kebak ing maneka warni kasangsaran, gangguan punikaGusti ngersakaken tiyang-tiyang ingkang setya, ingkang sumarah, ingkangngibadah kanthi manah suci. Ing Markus 7:1–13; Gusti Yesus ngadhepi paraFarisi lan ahli Torèt, ingkang ngagul-agulaken tradisi, ritual agami ngungkulidhawuhipun Gusti. Punapa kita nate nengenaken tradisi-tradisi manungsangungkuli dhawuhipun Gusti? Punapa pangibadah kita tansah adhedhasarrasa sokur lan tresna? |*LES

Pangentasan 4:27-31; Jabur 100; Lelakone Para Rasul 7:35-43 SINERGI, LELADI MARANG GUSTI“Sira methuka Musa menyang ing pasamunan.”Rama Harun tumuli mangkat lan kepanggih karo Sang Musaana ing gununge Gusti Allah, banjur diaras”(Pangentasan 4:27) Piniji dening Gusti Allah kangge leladi kadosdene Nabi Musa punikaestunipun ngremenaken, naning ugi nuwuhaken tanggel jawab ingkang botenentheng malah kepara awrat sanget. Awit saking punika, Gusti Allah tumulindahwuhi Rama Harun supados manggihi Nabi Musa, sung tetulung lan sacarasinergis tumut nyengkuyung leladi kangge mimpin Umat Pilihan medal sakingnegari Mesir tumuju dhateng ing tanah Kanaan.“Anadene Pangeran Yehuwah wus ngandika marang Rama Harun,mangkene: “Sira methukna Musa menyang ing pasamunan.” Rama Haruntumuli mangkat lan kepanggih karo Sang Musa ana ing gununge Gusti Allah,banjur diaras.” (Pangentasan 4:27). Inggih mekatenNabiMusa lan RamaHarunlajeng makarya sesarengan sacara sinergis, kekalihinipun sumadya kaagemdening Gusti Allah. Kekalihipun lajeng ngempalake para pangarsaning umatIsrael dalah nelakaken pratandha-pratandha ingkang dadosaken umat samipitados bilih Nabi Musa punia saestu utusanipun Gusti Allah.Piwucal ingkang kedah kita gatosaken inggih punika: (1) Gusti Allahboten nate negakaken, mboten ngutus piyambakan, Panjenenganipun mesthiparing mitra kangge makarya sesarengan, (2) Pribadi ingkang manut, mituhu,lan pasrah, setya punika mbikak margi tumrap panglipur lan pakaryan agungGusti, (3) Nalika umat sadaya nampi pangandikanipun Gusti lumantar NabiMusa, lajeng sami sumujud sumarah mring Gusti. Saklajengipun, kita kaatagsupados “ngabekti kalawan sukarena” (Jabur 100), ngabekti dhumatengGusti punika boten kanthi kapeksa ananging kanthi tulus lan bingah ingmanah. (4) Ing salebeting nindakaken timbalanipun Gusti punika dipun betahakenkerja sama. Sumangga minangka para pandherekipun Sang Kristus kita samimakarya sesarengan lan makarya kanthi tatanan sinergis. Bab punika estukita betahaken lan perlu kita kita tindakaken kanthi permati. |*LES

Pangentasan 4:18-23; Jabur 100; Ibrani 3:1-6 ABDI INGKANG SETYA, PINILIH, BINERKAHAN GUSTI“Padha ngabektia marang Pangeran Yehuwah kalawan sukarena,padha sowan ing ngarsane kambi surak-surak!”(Jabur 100:2)” Saking paseksining Kitab Pangentasan 4, kita manggihaken bab wigati.Gusti Allah paring dhawuh supados Nabi Musa matur dhateng Pringon, bilihbangsa Israel punika umat kagunganipun Gusti, “Israel iku putraningSun, iyaputraning Sun pambajeng” (ayat 22). Tegesipun, Gusti nampeni umatipunboten namung minangka abdi, nanging minangka para putra ingkang kinasih.Ing tadisi kabudayan Yahudi, putra kapisan punika nggadhahi kaluhuranlan tanggung jawab mirunggan, ing ngriki Gusti maringi tanggel jawab sahaajining dhiri ingkang luhur dhateng umat pilihanipun. Ing jaman samangke,sesampunipun Gusti Yesus makarya, kita kaetang ugi minangka umatkagunganipun Gusti. Umat ingkang piniji. Pramila kita punika ugi kaetang/dipun angkat minangka putra-putri Allah, boten amargi pancen pantes, nangingamargi sih-rahmatipun Gusti. Punika ngajak kita nglapahi gesang kanthi ajrihlan tresna dhumateng Gusti, dados putra-putri ingkang ngluhuraken asmanipunGusti.Jabur 100 nimbali umat Allah: “Padha ngabektia marang Pangeran Yehuwahkalawan sukarena” Ngabketi utawi ngawula ingkang sejati ngemu teges: setyabekti, sumuyud, boten ngresula. Nanging ngawula kanthi bungah, tulus, lankebak panuwun sokur, awit kita mangertos sinten ingkang dipun bekteni.Inggih punika Panjenenganipun punika Gusti Allah ingkang nitahaken kitalan ngayomi kita. Wekasanipun, ngawula punika boten namung tumindaklahiriah, nanging minangka wujud katresnan, ngabdi, ngabekti lan saos sokurdhumateng Gusti.Renungan ing kalodhangan punika nandhesaken bilih: (1) Gusti maringikita ajining diri minangka putra-putri dalem, (2) Gusti nimbali kita tansahngawula/ngabekti kanthi kabungahan lan tulus, (3) Sang Kristus punikaPutranipun Allah ingkang sejati, Panjenenganipun dados dhasar iman kita.Menika dhedhasaripun timbalan kita saben dinten: Gesang minangka abdiingkang setya, dados putra ingkang ajrih asih, lan umat ingkang ngluhurakenasmane Gusti. |*LES

Hosea 14:1-9; Jabur 40:1-8; Mateus 12:1-8 MRATOBATA, NINDAKNA WELAS ASIH!“… padha mratobata marang Pangeran Yehuwah, Allahmu,dene anggonmu keplesed iku marga saka kaluputanmu.”(Hosea 14:2) Sang Yehuwah Allah, nimbali para umat kagunganipun supados gersanging salebeting pamratobat supados saged nindakaken welas asih tumrapsesami. Ing Kitab Hosea, kapratelakaken bilih umatipun Gusti dipun dhawuhakesupados wangsul, mratobat, lan nyuwun pangaksami awit dosa-dosanipun.Nabi Hosea paring pangandika kanthi katresnan, bilih sanadyan tiyang Israelsampun nerak angger-anggeripun Gusti, Gusti Allah tetep mbikak koriningpangapura lan paring sih-kadarman. Katresnanipun Gusti Allah punika botenwinates.Ing gesang kita punika, kathah kalepatan, kathah kekirangan, nangingGusti kepareng paring pangaksami. Nanging, pangapuntening dosa punikakedah dipun tanpi kanthi sikep gesnag ingkang saestu mratobat, sanesnamung pangucap, nanging mujudaken ewah-ewahan ingkang sejati.Paseksi wigati sinerat ing Jabur 40, kita sinau kadosdene Juru Masmur:“Aku nganti-anti banget marang Sang Yehuwah…”. Punika nelakakenkesabaran ing salebeting ngantu-antu pitulunganipun Gusti. Amargi kadhangkala,Gusti Allah nguji lan ngasah kesabaran lan pangajeng-ajeng kita, ngantosdumugi wekdal ingkang katetepaken dening Gusti. Ingkang cetha ing tengahingkasangsaran, Gusti midhangetaken pandonga, pasambat kita. Gusti Allahngentasaken kita saking “luweninging bilai”, lan mindahkaken kita ing “parang”ingkang teguh. Tegesipun, iman boten mesthi paring urip linuwih, nangingparing tuwuhing raos pitados ingkang kukuh, amargi Gusti badhe nyekapikabetahan kita kanthi sedaya berkah ingkang rumentah.Para Farisi nggadhahi panginten bilih kesalehan punika dipun ukur sakingpranatan/aturan, ritual, lan maneka warni larangan, nanging Gusti Yesusngandharaken bilih katresnan lan welas asih punika ingkang langkung utama.Ritual ingkang tanpa katresnan badhe kecalan maknanipun. Piwulang sakingMateus 12:1-8 punika nggigah kita supados boten namung manut aturanagami, nanging langkung-langkung gesang suci lan nindakaken katresnan,welas asih, lan pangapunten tumrap sesami. Amin.|*LES

Hosea 8:11-14; 10:1-2 ; Jabur 40:1-8; Ibrani 13:1-16 TANSAH SETYA DHUMATENG GUSTI“Israel wus nglalekake Kang nitahake,lan wus ngadegake kraton-kraton …”(Hosea 8:14) Gesang setya dhumateng Gusti kanthi mirengaken lan nglampahi karsanipunGusti pancen boten gampil. Kita kedah purun sinau, sumarah lan nyuwunsih pitulungipun Gusti Allah.Bangsa Israel punika tansah binerkahan, nanging malah tumuli botensetya. Gusti Allah sampun paring berkah ingkang kathah, nanging bangsapunika malah nglampahi gesang ingkang boten prayogi. Bangsa Israel punikakados wit anggur kang makmur, nanging wohing kamakmuranipun malahdipunginakaken kangge nyembah brahala (Hosea 10:1). Ing bab punika, kitasaged sinau bilih kabecikan, kasil, lan rejeki punika saged salah kedaden,njalari tiyang supe dhumateng sesembahanipun inggih punika Gusti Allah.Nalika wohing berkah malah nuntun dhateng kesombongan, sapa sira sapaingsung tundhonipun kita sami kalantur, nebih saking Pangeran.Ing Jabur 40, kita dipun wulang, bilih Gusti punika setya lan keparengmidhangetaken swantening tiyang kang ndedonga kanthi sabar. Dawuhipun,“cangkemku diparingi kidung anyar. Kidung pamuji marang Allah kita” (ayat4) punika artosipun, saben tiyang kang nyelak marang Gusti, badhe diparingikasagedan kangge ngucap syukur lan pangandel, satemah saged tansahmemuji lan ngluhuraken asmanipun Gusti.Serat Ibrani 13, ngengetaken para pitados supados tansah mujudakenkatresnan dhateng sesami lan njagi gesang ingkang suci. Gusti prasetya, “Ingsunora bakal negakake sira lan sira ora pisan-pisan bakal Suntilar” (ayat 5).Ing kalodhangan punika, kita dipun ajak manembah Gusti boten namungkanthi ritual, nanging langkung malih kanthi nindakaken katresnan dhatengsesami. Kita dipun atag “… padha tansah saos kurban pamuji sokur marangGusti Allah lumantar Panjenengane, iya iku arupa wohing lambe kangngluhurake asmane. Sarta saja lali nindakake kabecikan lan aweh pitulungan,jalaran iya kurban-kurban kang mangkono iku kang ndadekake keparengeGusti Allah” (ayat 15-16). |*LES

Kaimaman 15:25-31; 22:1-9 ; Jabur 40:1-8; 2 Korinta 6:14-7:2 WIGATOSING KASUCENING GESANG“… Mulane payo kita padha nucekake badan kitasaka sarupaning jejembering daging…”(2 Korinta 7:1) Wonten ing gesang padintenan, kita asring mireng tetembungan “resik”lan “boten resik”. Nanging resik ing ngriki boten namung babagan lahiriahkemawon ananging ugi ngemot makna rohani. Ayat-ayat ing dinten punikangajak kita ningali sepinten wigatosipun kasucening gesang wonten inglampahing pangibadah lan ing sesambetan kita kaliyan Gusti Allah.Kaimaman 15:25-31; 22:1-9 mratelakaken bab pangibadah ingkang suci.Gusti paring dhawuh dhumateng bangsa Israel supados sami netepi pranatanutawi aturan-aturan babagan kasucening gesang. Gusti Allah nedahaken bilihkasucen ing tata lair punika sesambetan kaliyan bab karohanen. Wontenipunpaugeran punika dadosaken kita enget, bilih saben tiyang ingkang sowaning ngarsanipun Gusti Allah kedah suci lahir batin; ngadhep kanthi ajrih lanasih/ngaosi Gusti Allah.Wondene ing Jabur 40:1-8 dipun pratelakaken bab katresnan lan kasetyanGusti. Juru Masmur matur: “Kula ngentosi Gusti kanthi sabar, Panjenenganmirengaken swanten kula” (ayat 2). Gusti punika maha welas lan sabar.Waosan dinten punika paring panglipur lan dados pangandel bilih Gustiboten nganggep gesang resik kita minangka prekawis legalistik/formalitas.Nanging kasucening gesang minangka wujud timbalan dhateng katresnan,kasetyan, lan kabecikan. Enget: Panjenenganipun boten ngersakaken kurbantata kajasmanen kemawon, nanging “talingan ingkang kabikak” — tegesipunGusti Allah ngersakaken bab manah ingkang purun mirengaken dhawuh lankarsa Dalem dadya tetalesing gesang Suci. Pancen gesang suci punikasatunggaling proses ingang kedah katindakaken kanthi temen.Serat 2 Korinta 6:14–7:2 nandhesaken gambaranipun tiyang ingkangdipun pindah saking pepeteng lumebet ing pepadhang. Rasul Paulus ngajakkita sami supados boten madha rupa kaliyan “ingkang boten pracaya”.Sumangga sami ngrasuk gesang suci wonten ing ngarsanipun Gusti. |*LES

Hosea 5:15-6:6; Jabur 50:7-15; Rum 4:13-25; Mateus 9:9-13, 18-26 GUSTI YESUS RAWUH MITULUNGI TIYANG DOSA“Sebab tekaKu ini ora ngundang wong sampurna nanging wong dosa”(Mateus 9:13) Saben tiyang mesthi nate ngraosake lelara: lelara badan, lelara batin,utawi lelara secara karohanen. Nanging kathah tiyang ingkang remenndhelikake raos lan sesakit mawi ngendelaken agami, kamangka sejatosipuntebih saking Gusti Allah. Sami migunakaken topeng kesalehan palsu, kemunafikan,kanthi ngendelaken kasagedan, kesalehan, amal ingkang mboten sampurna,malah kepara nampik katresnaning Gusti Allah lumantar Sang Kristus.Piwulang wigati saking waosan dinten punika, (1) Gusti nelakaké sih-rahmat kang tanpa wates (ayat 9–13). Nalika Gusti nimbali Mateus, tiyangpungut pajeg, paningal umum sami nganggep Mateus minangka tiyangdosa. Nanging Gusti mirsani manahipun. Punika ngélingaké kita, bilih GustiYesus boten mawang tiyang namung saking punapa ingkang ketingal.Panjenenganipun kersa rawuh ing griyanipun tiyang dosa, dhahar bebarengan,dados pratandha katresnanipun Gusti kang narima saben tiyang.(2) Gusti Yesus nimbali manungsa supados mratobat (ayat 12–13).Panjenenganipun ngendika, “Wong waras iku ora butuh dhukun, sing butuhiku wong sing lara.” Kita punika kadang remen ndhelikaké dosa, nganggepawake sampurna. Nanging Yesus ngelingaké, tobat punika margi kawilujengan,lan katresnan luwih utama tinimbang syariat-syariat agamawi.(3) Gusti Yesus maringi pangarep-arep lan panguripan (ay. 18–26) Anaktiyang kepala rumah ibadah tilar donya, lan satunggaling wanita 12 taungering, loro-lorone sami nyedhaki Gusti kanthi pengandel. Gusti paring sih-rahmat: wanita punika dipun warasaken, anak punika dipun wungokaké.Pengandel ngundang sih-rahmatipun Gusti, sanajan kahanan katingal tanpapangarep-arep.Sumangga kita ndedonga supados kita tansah ngraosaken sih-rahmatipunGusti. Boten namung netepi kawajiban agami minangka tugas, nanging mbangunsesambetan ingkang raket kaliyan Gusti. Pangapunten lan karahayon punikakagem tiyang ingkang ngakoni lepat lan ngandel dhateng sih-rahmatingGusti. Amin |*LES