Yesaya 42:1-9; Jabur 36:5-11; Ibrani 9:11-15; Yokanan 12:1-11 PANEBUS INGKANG SEJATI“Sarta Panjenengane wus lumebet ing pasucen sapisan kanggosalawas-lawase, ora ngasta getihing wedhus lanang sarta getihing pedhet,nanging ngasta rahe piyambak. Lan marga saka iku Panjenenganewus ngangsalake panebus kang langgeng.”(Ibrani 9:12) Nalika ngrembag bab kawilujengan, tuwuh pitakenan: “Menawi GustiYesus punika saestu nebus dosa-dosaning jagad, kados pundi kok jagadipunsangsaya ndlarung ing dosa? Punapa panebusing dosa punika botennyawabi kawilujenganing jagad? Punapa Gusti Yesus kedah kasalibakenwongsal-wangsul murih jagad kawilujenganing jagad tansah kebabar?”Temtu kemawon pitakenan punika limrah, jer kanyatanipun kawulasedaya punika taksih wonten ing salebeting lampah tumuju ing kasampurnaningkawilujengan. Wondene panggiri godha ing margi punika mawerni-werni.Saged kemawon radosanipun rusak; pating gronjal, punapa dene saweg dipundandosi. Samangsa sae lan lancar, dumadakan kendaraanipun mogok. Badheaonderdilipun rusak punapa dene katelasan bengsin. Sinaosa makaten sampunangantos kemba lan mandeg anggenipun lumampah, satemah mbegegekkemawon boten dumugi ing papan. Awit saestunipun Gusti Yesus piyambakingkang kepareng dados margi tumuju ing kasampurnaning kawilujengan.Punapa malih kalenggahanipun minangka Imam Agung punika nyawabimanungsa dosa anggenipun manggihaken kawilujengan sih rahmatipunGusti. Awit anggenipun nindakaken kurban, boten mawi getihing kewanbadhe menda punapa dene lembu, ananging kalayan rahipun Piyambak.Satemah sinten kemawon ingkang kumandel ing Panjenenganipun, ategessampun kepareng manunggal ing sarira tuwin rahipun Gusti Yesus kadoskapratelakaken ing wigatosing sakramen bujana. Sauger gesang kita tansahtinunggil ing Sang Roh Suci, inggih Rohipun Gusti Yesus Piyambak, sawabingkawilujengan punapa dene panebusing dosa punika saestu ndayani. Kejawitiyang punika sampun nampik panuntuning Sang Roh Suci, temah botenbakalan wilujeng. Amarga “panyenyamah marang Roh Suci iku bakal oradiapura” (Mateus 12:31).|*AJ

Yesaya 50:4-9a; Jabur 31:9-16; Filipi 2:5-11; Mateus 26:14-27utawi Mateus 27:11-54 SANGSARA ING GUSTI (3)“Putraning Manungsa pancen bakal linggar, cocok karo kang katulistumrap Panjenengane, nanging bilai wong kang dadi marganePutraning Manungsa kaulungake. Luwih becik upama wong iku ora lair.”(Mateus 26:24) Kangge netepi pakaryaning kawilujenganipun Gusti Allah punika GustiYesus Kristus pinesthi nglampahi sangsara; sinalib, seda lan mangkenipunwungu malih saking antawisipun tiyang pejah. Sinaosa makaten, nalikanipunGusti Yesus ngandika “Satemene pitutur-Ku marang kowe: Ana siji ing antaramukang bakal ngulungake Aku.” Sedaya sami pratela: “Rak sanes kawula taGusti?” Kalebet Yudas Iskhariot ingkang pradondi kaliyan pangarsaningimam anggenipun kepareng ngulungaken Gusti Yesus klawan bebungahdhuwit telung puluh sekel salaka.Menawi pandangunipun Gusti Yesus ing nginggil punika kaparingakendhateng kawula sedaya, mesthinipun kawula inggih matur: “Rak sanes kawula taGusti?” Punapa saestu sampun kayektosan? Mbok menawi dereng kantenan.Kados pundi anggen kita tansah setya tuhu lan boten cidra dhumateng Gusti?Murih anggenipun kepareng tansah setya tuhu lan boten cidra, botenwonten pandamel sanes ingkang kepareng katindakna kejawi puguh anggenipunnuladha Gusti Yesus. Inggih punika anggenipun mbabaraken katresnan dhatengsinten kemawon sanajan kongsi kasangsaran lan pangurbanan ngantos pecatingnyawa pisan.Mugi katebihaken saking kawula sedaya patrap ingkang kami tegannyangsaraken asanes. Sanajan punika tiyang ingkang ambeg siya lan nyatroniingkang pagesangan kita. Laras kaliyan piwucalipun Gusti Yesus: “Padhatresnaa marang mungsuhmu; wong kang nganiaya kowe padha dongaknaslamet.” (Mateus 5:44) Punapa malih kok bakulan kasangsaraning asanes,murih kesaenan lan kauntunganing pribadi. Contonipun Korupsi Bansosnalikanipun jagad tinempuh ing covid-19. Kepara pantes menawi dipidanapejah. Jumbuh kaliyan pratelaning Gusti Yesus. “Bilai wong kang dadi marganePutraning Manungsa kaulungake. Luwih becik upama wong iku ora lair.”Gusti Mitulungi! |*AJ

Kidung Pangadhuh 3:55-66; Jabur 31:9-16; Markus 10:32-34 SANGSARA ING GUSTI (2)“Saiki aku kabeh menyang Yerusalem lan Putraning Manungsabakal kaulungake marang para pangareping imam lan para ahli Toret”(Markus 10:33) Saestu, pangandikanipun Gusti ing nginggil punika dados wasiatipunGusti Yesus Kristus. Ing sasisih punika dados pameca ingkang kaping tiga;utawi ingkang pungkasan, sanesipun minangka sesorah sadherengipunPanjenenganipun seda sinalib. Wonten ing pamecanipun Gusti ingkangkaping pisan lan kalih (Markus 8:31; Markus 9:31) Gusti Yesus matrapiawakipun piyambak klawan jejer ‘Putraning Manungsa’. Ananging ingkatrangan ingkang kaping tiga; kejawi jejer ‘Putraning Manungsa’ ugi GustiYesus ugi ngandika, “Saiki aku kabeh menyang Yerusalem.”Saking katrangan ingkang kados makaten saged kemawon kaparinganpemanggih bilih anggenipun Gusti Yesus nglampahi sangsara sinalib, sineksenanpara sakabatipun. Para sakabat sami dene ningali saking katebihan. Wondenepamanggih sanesipun, boten ngemungaken Gusti Yesus kemawon ingkangnglampahi sangsara sinalib seda, ananging sedaya sakabatipun ugi nampenikasangsaran ingkang sami. Sanajan punika sipatipun taksih pasemon lan ugipameca tumraping para sakabat.Elokipun, menawi kita naliti bab pungkasaning gesanging para sakabating tembe, pamanggih bilih para sakabat ugi nandhang sangsara sinalib, saestukayektenan. Setunggal, Petrus nglampahi sangsara sinalib kanthi kwalik, ingRum. Kalih, Zebedeus, ingkang kaprejaya kaliyan pedang nalika paprentahanipunHerodes. Tiga, Matius disuduk pedhang lan ditumbak. Sekawan, Andreas,dipun salib. Gangsal, Bartolomeus, dipun tigas jangganipun lan dipun keleti.Enem, Thomas, ditumbak ngantos kaprelaya ing India. Pitu, Rasul Filipusseda sinalib. Wolu, Simon kasalib ing Afrika. Sanga, Yakobus, karadjam.Sedasa, Matias, dibenturi sela lajeng dipun pantek. Sewelas, Rasul Tadeus,sinalib seda. Sanyata menawi ndherek Gusti Yesus punika kedhah wantunnandhang sangsara. Laras kaliyan pangandikanipun, “Saben wong kangkepengin ngetutburi Aku, iku kudu nyingkur awake dhewe, manggul salibelan ngetutake Aku.”|*AJ.

Ayub 13:13-19; Jabur 31:9-16; Filipi 1:21-30 SANGSARA ING GUSTI (1)“Amarga kowe wus padha kaparingan sih ora mung supayapracaya marang Sang Kristus bae, nanging uga supayanandhang sangsara kagem Panjenengane”(Filipi 1:29) Manawi kita migatosaken suraosing Jabur 31:9-16, Jabur punika nelakakakensesambat tuwin pangadhuh, ingkang kalairaken juru jabur. Inggih awitgesangipun ingkang nandhang kasisahan lan kasangsaran, ing salebetingpasambat nyadhong pangayomaning Gusti Allah. Pratelanipun ingkangrumaos rupek lan nglemprek; katedha ing kasisahan lan pangesah; dadoscecampahan lan dipun tebihi ing tyang, gambaraken sangklangkung anggenipunngraosaken kasangsaran.Kawontenan ingkang sarwa sangsara, njalari Ayub sami prakaran kaliyanGusti Allah. Kados pundi Gusti Allah anggenipun ngganjar gesang ingkangkebak kasangsaran kados punika? Punapa ta dosa kawula? Kamangka Ayubpunika abdinipun Gusti ingkang jujur lan mursid tuwin ngabekti marangGusti Allah sarta nyingkiri piala. (Ayub 1:1) Memper menawi semunipunAyub kados dhatan trimah ing kasangsaraning gesang ingkang ngrungkebigesangipun (Ayub 13:13-19) sanajan tetep pitados ing ngarsaning Yehuwahtuking kawilujenganipun(Ayub 13:16)Wondene Paulus, atur pamawas ingkang langkung wicaksana menggahingkasangsaraning tiyang pitados. Jer sih rahmatipun Gusti ingkang kaparingakenboten ngemungaken kumandel ing Gusti Yesus ingkang minangka JuruWilujeng ingkang satuhu ananging ugi ndayani umatipun anggenipun samitatag lan tanggon ngadhepi sedaya peranganing kasangsaran ingkangpinanggih. Amargi Gusti Yesus, anggenipun mitulungi rahayu umatipun ngantosmasrahaken nyawanipun, sangsara seda sinalib, nebus dosa-dosaning manungsa.Gusti Yesus sampun kepareng nindakaken pakaryanipun, nandang sangsara,seda lan wungu saking antawisipun tiyang pejah. Prayogi anggen kitambabaraken katresnan lan kawilujenganipun Gusti kanthi tumemen. Sanajankinanthenan kasangsaran. Jer “sangsara iku njalari mantep, lan mantep ikunjalari tanggon, tanggon nukulake pangarep-arep. Lan pangarep-arep dhatanngapirani” (Rum 5:3-4). |*AJ

1 Samuel 16:11-13; Jabur 31:9-16; Filipi 1:1-11 PANDAMEL INGKANG SAE“Muga-muga katresnanmu saya mundhak-mundhaka ing pangawruhkang bener lan ing sarupaning pangreten, satemah kowepadha bisa milih apa kang becik”(Filipi 1:9-10) Ing sawijining dinten, wonten priyanyi ingkang rawuh wonten pastori.Tiyang punika matur dhateng bapa pandhita, bilih piyambakipun punikasedherek patunggilan, sapunika saweg kekesahan saking Semarang dhatengSurabaya. Dilalah ing margi punika kecopetan. Wekdal kondektur bis narikkarcis, piyambakipun boten saged mbayar lan kapeksa mandhap wontensacelaking pastori punika. Piyambakipun nyadhong piwelas ngampil artakangge mbacutaken lampahipun. Awit raos welasipun, bapa pandhitatumunten njurungi ingkang dados panyuwunanipun.Ing sanes wekdal, wonten satunggaling warga pasamuwan ingkangnguningani babagan punika lajeng matur bilih bapa pandhita sampun kapusan,jer tiyang punika sampun wongsal-wangsul anggenipun apus-apus. Mirengbab punika bapa pandhita rumaos getun, lan osiking manah ngunandika, bilihpandamel becik punika dereng temtu pinanggih becik. Prayata nindakakenperangan ingkang sae punika dereng temtu pinanggih sae wekasanipun.Mbetahaken kawruh lan pangreten satemah pandamel sae ing sakawit,pungkasanipun inggih pinanggih sae. Laras kaliyan nas “satemah kowe bisamilih apa kang becik”.Sanajan sewaunipun wonten raos gela lan ugi kuciwa awit sampun kapusan,ananging ing salebeting manahipun bapa pandhita inggih ngraosaken plonglan tentrem. Wondene pambereg ingkang nuwuhaken pandamel sae punikaawit saking katresnan ingkang tuwuh ing raos welas. Sanajan asring ngapusi,mbok menawi nalika semanten, saestu kecopetan. Sinten ingkang sagedmesthekaken kejawi tiyang punika lan Gusti Allah piyambak. Sawatawis ugipanjenenganipun ngraosaken panuwun bilih sampun kepareng kapusan lansanes piyambakipun ingkang nedya ngapusi.Pangrimating Gusti Allah tumraping para kagunganipun punika tansahkebabar ing sadaya kawonten. Mugi kita sangsaya mundhak-mundhak ingkatresnan lan kawruh kang leres. Dimen kepareng miji pandamel ingkangsae ingkang nyondhongi kersanipun Gusti. Gusti tansah mitulungi. |*AJ

2 Raja-raja 4:18-37; Jabur 143; Efesus 2:1-10 MLIGI AWIT SIH RAHMAT“Sabab anggonmu padha kapitulungan rahayu iku saka sih-rahmatmarga pracaya; lan iku dudu wohing pambudidayamu,nanging peparinge Gusti Allah,”(Efesus 2:8) Nalika ngrembag bab kawilujengan, satunggaling pitakenan ingkangwigatos inggih punika, punapa manungsa; awit saking daya kekiyatanipunpiyambak saged nggayuh kawilujengan? Wangsulanipun boten saged. Jalaranipun,“Marga kabeh wong wis padha gawe dosa sarta koncatan ing kamulyaningAllah,”(Rum 3:23).Larah-larahipun makaten. Wiwit Gusti Allah yasa langit bumi saisinipun,miturut Purwaning Dumadi 1-11 ingkang kawentar minangka “Narasi Penciptaan”,saged dipun bundheli bilih prasasat meh sedayanipun nggambaraken dosalan pambalelaning manungsa. Purwaning Dumadi 3 ngewrat bab manungsaingkang dhumawah ing dosa. Purwaning Dumadi 4 ngewrat bab Kain ingkangmejahi Abel. Purwaning Dumadi 6 ngewrat pialaning manungsa ingkangsaobah-osiking manahipun namung awon kewala. Purwaning Dumadi 7-8ngewrat bab bena ageng ingkang minangka bebendhunipun gusti Allah.Purwaning Dumadi 11 ngewrat menara Babil, ingkang minangka wujudpambalelaning manungsa.Sanyata Gusti Allah boten negakaken manungsa anggenipun kadlarungwonten ing dosa lan panerakipun. Gusti Allah maringi pepakening toret murihmanungsa sageda bangun turut Gusti. Gusti Allah ugi ngutus utusanipun,inggih para Nabi, para hakim, malah imam lan ratu punapa kersanipun gesangipuntumata becik. Émanipun sedaya kesaenaning Gusti Allah punika boten kodalnuntun manungsa ing kawilujenganipun. Awit punapa? Boten sanes inggihamarga dosa lan panerakipun manungsa.Satemah ingkang saged katindakaken Gusti Allah anggenipun milujengakenmanungsa inggih punika nebus dosa-dosaning manungsa lumantar pakaryankawilujengan salib. Inggih awit saking punika kawilujengan punika mligi awitsaking rahmatipun Gusti, boten wonten pamrihipun manungsa babar pisan.Puji sokur konjuk Gusti! |*AJ

1 Raja-raja 17:17-24; Jabur 143; Lelakone Rasul-rasul 20:7-12 ETUKING GESANG“Dhuh Yehuwah, kawula mugi Paduka gesangaken margi sakingasma Paduka, nyawa kawula mugi Paduka entas saking karibedandemi kaadilan Paduka.”(Jabur 143:11) Ing lelampahaning gesang, kalamangsanipun kita mrangguli peranganinggesang ingkang saestu awrat. Tuladhanipun nalikanipun jagad tinempuh ingcovid-19, sedaya sami ngraosaken kasangsaran lan kaprihatosan. Kathah usahaingkang tutup punapa dene bangkrut awit wontenipun PSBB (PembatasanSosial Bersekala Besar). Kathah karyawan ingkang kapeksa dirumahkanbadhea krana PHK (Pemutusan Hubungan Kerja) punapa dene nyambutdamel wonten griya kemawon. (work from home). Dereng malih kadhuhkitaningkang sinanggi awit wontenipun brayat, sanak kadang tangga tepalih lanugi rencang peladosan ingkang sami kapundhut margi ketaman covid. Saestudadosaken giris lan semplah.Mekaten ugi ingkang karaosaken Juru Masmur nalikanipun gesangipuntinempuh ing mawerni-werni karibedan. Jer putranipun kinasih, inggih punikaAbsalom, ingkang dipun gadhang-gadhang saged nyengkuyung ing karaharjaningbangsa, malah sami mbalela lan ngancam kepareng badhe merjaya lannglengseraken Dawud saking kalenggahaning minangka ratuning Israel.Panyuwunipun Dawud dhumateng Gusti Allahipun murih saged lestarigesangipun dalasan enggala Gusti Allah ngluwari gesangipun saking sedayakaribedanipun.Sanyata panjurung pitulunganipun Gusti Allah nyata tumrap sintenkemawon abdinipun ingkang kepareng pasrah lan nyadhong panjurungpitulunganipun Gusti murih lestantun gesangipun. Sami kaliyan lelampahaningNabi Elia nalikanipun mrangguli pepes lan semplahipun mbok randa ingkanglarenipun estri ketaman sakit lan pejah. Makaten ugi Paulus ingkang mranggulisawijing muda taruna ingkang nama Euthikus ingkang awit mirengakenpangandikanipun, karaos ngantuk lan dhawah saking tingkat wusana nemahiseda. Sedaya sami nyadhong gesang murih ingkang pejah sageda gesangmalih. Sanyata Gusti Allah, ingkang minangka etuking gesang myarsaken lannjurungi pandonganipun satemah ingkang pejah saged gesang malih. Jersaestu etuking gesang amung Gusti. |*AJ

Yehezkiel 37:1-14; Jabur 130; Rum 8:6-11; Yokanan 11:1-45 PATANGEN LAN KAURIPAN“Iya Aku iki patangen lan kauripan. Sing sapa pracaya marang Akubakal urip, sanadyan wus mati.”(Yokanan 11:25) Nalikanipun ngladosi sripah, mirunggan nalikanipun upacara pamethakingsarira laya wonten ing papan pasarean ingkang pungkasan, sadherengipunluweng kaurug, palados sripah, mratelakaken pangandika:“Iya Aku iki patangenlan kauripan. Sing sapa pracaya marang Aku bakal urip, sanadyan wus mati.Lan sok wonga kang urip sarta pracaya marang Aku, iku ora bakal mati ingsalawas-lawase.” (Yokanan 11:25-26). Sanajan cekak aos, pratelaningpangandika punika saestu nuwuhaken kekiyatan, panglipur tuwin pangajeng-ajeng mirungganipun tumrap brayat duhkita.Sinaosa pratelaning pangandikanipun Gusti Yesus punika kebabarnalikanipun Gusti Yesus kepareng nangekaken Lazarus ingkang sampunsekawan dinten kapethak. Boten namung kelampahan nangekaken Lazaruskemawon. Ananging ugi nangekaken kapitadosaning para-para ingkangngraosaken duhkita awit tilaripun Lazarus. Mirungganipun Maria lan Marta,dalasan masyarakat ing Betania, ingkang ugi ngraosaken kecalan. Malah-malah, awit saking tanginipun Lazarus, para palayad lajeng manjing pitadosing Panjenenganipun Gusti Yesus Kristus.Makaten ugi ingkang kelampahan ing paladosaning sripah samangke.Sanajan tangeh lamun anggenipun ingkang pejah tangi malih, nangingpratelaning pangandika punika saestu nyawabi kekiyatan panglipur lanpangajeng-ajeng. Nuwuhaken kekiyatan awit anggenipun nandhang sisahboten tinegakaken. Gusti Yesus rawuh lan pidalem ing kadhuhkitaning brayat.Nuwuhaken panglipur, awit Gusti Yesus piyambak ingkang kepareng mengkupejah gesanging umatipun. Laras kaliyan pangandika Paulus, “Awit mungguhing aku urip iku Sang Kristus, dene mati iku kabegjan” (Filipi 1:21). Punikanuwuhaken pangajeng-ajeng, bilih kawula; badhea ingkang sampun pejahpunapa dene ingkang taksih gesang, mangkenipun kepareng nampeni gesanglanggeng, sauger tansah setya tuhu kumandel ing Gusti Yesus; Sang Patangenlan Kauripan.|* AJ

Yehezkiel 36:8-15; Jabur 130; Lukas 24:44-53 SAWABING PANDONGA“Panjenengane banjur mbuka pikirane wong-wong mausupaya padha ngreti marang Kitab Suci.”(Lukas 24:45) Nalikanipun nampi bebahan kapurih nyerat renungan Sabda WinedharSinode GKJ. Para penulis punika kalawan mantep, nyanggemi pamudhutanpunika. Awit boten namung taun punika kemawon anggenipun nyerat. Sampunwongsal-wangsul. Satemah ing salebeting pamuji, mesthi saged netepijejibahan punika ing wegdalipun.Kanyatanipun, wonten kemawon pambenganipun anggenipun samimbudidaya ngrampungaken seratan punika. Badhea punika ewetipun peladosaning pasamuwan, sripah punapa dene perkawis-perkawis sanesipun ingkangkedah karampungaken langkung rumiyin.Pinuju longgar wonten wekdal, nyatanipun anggenipun kepareng nyeratrenungan punika inggih boten mesthi lancar. Ngantos kelampahan satunggalseratan kemawon, wongsal-wangsul anggenipun ngewahi. Satemah badhepasrah lan menyerah. Wujuding pasrah punika lajeng mijikaken wegdalkangge dedonga langkung rumiyin saderengipun nyerat. Sanyata ngraosakenlangkung lancar anggenipun nyerat. Sanyata nas ing ngginggil nyawabi inggesang kawula, bilih Gusti Yesus piyambak ingkang kepareng mbukalantiping pemanggih satemah saged mangertosi werdinipun pangandikanipun.Boten ngemungaken punika kemawon, jer sawabing Sang Roh suci ingkangkaprasetyakaken ndayani para sakabat klawan kasekten, mangertosi lanmbabaraken pangandikanipun Gusti. Satemah pratela bab pamratobat lanpanguparing dosa punika, pindha kori ingkang winenga saben wedgal. Botenwonten perangan ingkang telat, sauger sami kepareng mijekaken wegdalpidalem ing Yerusalem, inggih pedalemaning Allah. Inggih punika wegdalkangge sidhem, wegdal kangge ndedonga. Pramila makaten, nalikanipunlampahing gesang kita bebebasan ngadhepi tembok ingkang kandel sahainggil, boten wonten perangan sanes ingkang saged katindakaken kejawindedonga. Murih Sang Roh Suci nganthi lan jurungi, tinalesan pamratobatingkang dhatan kendat, berkahipun tumrah. Sumangga miwiti sedayanipunkalawan pandonga!|*AJ